maandag, juli 03, 2017

De Rif daagt koning Mohammed VI uit

Aboubakr Jamai, een ervaren journalist uit Marokko, die meerdere keren in botsing is gekomen met het regime, schreef een stuk over de huidige situatie in Marokko in Le Monde Diplomatique (https://www.monde-diplomatique.fr/2017/07/JAMAI/57669)(met betaalmuur), dat op Lakome in het Arabisch is vertaald (http://lakome2.com/point-de-vue/28707.html). Die Arabische vertaling wordt ingeleid door een samenvatting van het stuk. Die samenvatting heb ik weer uit het Arabisch vertaald:

In tegenstelling tot wat de autoriteiten beweren, is de bedoeling van de Rif-beweging niet het verhinderen van de uitvoering van het publieke beleid, maar het aantonen van het falen van het Marokkaanse institutionele model dat is gebaseerd op autoriteit (? Lijkt typefout in het origineel) en despotisme enerzijds en anderzijds grote infrastructurele projecten om grotere groei te creëren, ondanks dat grote internationale financiële instellingen zoals de Wereldbank hebben aangetoond dat dit niet werkt.
Jamai, die ook docent internationale betrekkingen is bij American (IAU?) in Aix en Provence meldt ook dat de Rif-beweging weliswaar de koning niet rechtstreeks verantwoordelijk houdt, maar wel indirect door de geschiedenis zich te laten herhalen (na 20-februari beweging in 2011; jh) en door de religieuze bevoegdheden van de koning en de concensus hierover op te schudden.
Hij vermeldt ook dat het ‘opslokken’ van de PJD (islamitische regeringspartij; jh) door de makhzen (deep state, ‘het systeem’; jh) ervoor heeft gezorgd dat die makhzen nu in zijn eentje tegenover de Rif-beweging staat, zonder een ‘beschermend schild’ (in de vorm van die PJD; jh), zoals het geval was in 2011.

dinsdag, juni 27, 2017

update 27 juni over de situatie in Marokko

Op de website NieuwWij heb ik weer een explainer geschreven, nu over de rol en positie van de Marokkaanse islamitische beweging Al Adl wa-l-Ihsan.
Die tekst is te lezen op de website NieuwWij.nl, en via deze link.

Verder werd afgelopen weekend Marokko ineens ook nieuws in Nederland, vanwege een 'diplomatieke kwestie' tussen Marokko en Nederland. Ambassadeur Bellouki werd door zijn minister teruggeroepen naar Rabat voor overleg. Dat is een vrij zwaar middel in het diplomatieke verkeer. Nederland was dan ook 'not amused' over deze stap.
Het heeft te maken met de Marokkaanse Nederlander Saïd Chaou, die volgens Marokko een grote drugscrimineel is, en hij zou ook de protesten in de Rif aanwakkeren. Overigens is Chaou ook in Nederland gearresteerd wegens drugshandel etc. Hij schijnt ook vier maanden vast te hebben gezeten. Het is mij niet geheel duidelijk of hij in Nederland ook een straf heeft uitgezeten daarvoor.

Binnenkort heb ik wellicht meer te melden over deze kwestie. Het is nu jammer dat ik geen onderdeel meer ben van de ambassade in Rabat, hoewel, dan zou ik er niet over mogen schrijven :-)

dinsdag, juni 20, 2017

Disclaimer van een Marokkokenner

Ik heb de afgelopen weken vrij intensief gerapporteerd over de onrust in Marokko. Dat heeft soms ook stekelige reacties opgeleverd. Ik wil me daarom verantwoorden voor wat ik doe en heb gedaan.

Ik zie in Nederland polarisatie ontstaan onder de Marokkaans Nederlandse gemeenschap. Men is voor of tegen de mensen die in Marokko de straat op gaan (niet alleen in El Hoceima, ook elders). Ik hoop objectieve informatie te geven.
Ik zie ook dat er een tekort is aan betrouwbare neutrale informatie. De Nederlandse media publiceren mondjesmaat en ook in het Engels is er niet heel veel beschikbaar.
En als er dan in Nederland over Marokko wordt gepubliceerd ben ik daar wel kritisch op. De feiten moeten wel kloppen. Ik kom hier later op terug.

Voor jullie informatie: ik word er niet voor betaald informatie over Marokko te verspreiden. Ik word betaald om studenten Arabisch te leren. En daar moet ik dus ook het grootste deel van mijn tijd aan besteden.
Maar ik ben wel zeer goed op de hoogte van hoe zaken in Marokko gaan. Ik kom namelijk al 40 jaar in dat land en heb er van begin 2009 tot half 2015 gewoond en gewerkt. En niet zomaar gewerkt. Ik heb heel veel informatie verzameld omdat ik met heel veel mensen in contact kwam, uit vele sectoren: overheden, universiteiten, ngo's, bedrijven, maar ook had ik contact met gewone mensen: mijn tuinman en zijn familie, mijn personeel en hun partners etc. En met diplomaten, want ik was als attaché op de Nederlandse ambassade zelf onderdeel van het diplomatieke circuit. Het grootste deel van mijn blog, gestart in 2006, gaat over die werkzaamheden en contacten.

Op basis van die 40 jaar voel ik mij betrokken bij Marokko (lees mijn stuk op NieuwWij).
Dus in de eerste plaats lees ik berichten over wat er op dit moment allemaal gebeurt daar uit pure belangstelling. Tijdens de vorige periode van protesten in 2011 zat ik er bovenop, nu moet ik het van een afstand volgen. Maar gelukkig zijn er websites met informatie. Ik volg vooral een aantal onafhankelijke nieuwssites in het Arabisch (Hespress, Lakome) en het Frans (TelQuel, Le Desk, Huffington Post Maghreb).
En dan is het soms een kleine moeite wat van die informatie te delen in het Nederlands, vooral via Twitter en sinds een paar weken gebruik ik mijn blog ook voor de actualiteit. En verder heeft de redactie van de site NieuwWij.nl me gevraagd regelmatig te berichten over de gebeurtenissen in Marokko.
Maar nogmaals, dit is niet mijn hoofdactiviteit.

En ja, ik heb zelf ook bepaalde voorkeuren, maar ik probeer in mijn berichten feiten te rapporteren of de ontwikkelingen te analyseren, zonder daarbij mijn eigen mening over de gewenste ontwikkelingen in Marokko te sterk op de voorgrond te plaatsen. Behalve dan de expliciete wens dat dierbare vrienden in Marokko zoals mijn vroegere tuinman, bewaker en werkster een beter leven zullen krijgen.

Ik pretendeer niet compleet te zijn in mijn berichten, niet in wat ik lees en niet in wat ik doorgeef. Ik pretendeer ook niet op professionele wijze te rapporteren, ik ben namelijk geen journalist. Ik weet wel dat ik veel journalisten onder mijn volgers heb, en ik zie af en toe wel eens wat in de berichtgeving terug waarvan ik dan denk: dat komt bij mij vandaan. En ik word ook regelmatig geraadpleegd door journalisten, dus mijn kennis wordt kennelijk wel gewaardeerd.  In de jaren dat ik in Rabat werkte mocht ik niet (officieel) met de pers praten maar dat is nu anders. In de twee jaar dat ik nu weg ben uit Rabat heb ik de media regelmatig te woord gestaan en het NOS‑gebouw in Hilversum heb ik al vanuit diverse richtingen aangevlogen.

Maar ik ben ook kritisch op wat professionele journalisten schrijven over Marokko. Zij worden er wél voor betaald om hun werk goed te doen. Ik ga niet kritisch doen over keuze van onderwerpen, volledigheid of invalshoeken, maar wel over de feiten. Die moeten kloppen. Dus als ik iets lees wat duidelijk niet klopt, dan reageer ik daar op. Zodat de journalist in kwestie een volgende keer weet bij wie hij (gratis!) informatie kan krijgen of checken. En dat gebeurt ook, ik noem geen namen.

Een ander belangrijk bezwaar dat ik al jaren heb: de Nederlandse media sturen geen eigen correspondenten naar Marokko. Het zijn altijd free lancers, die op eigen initiatief naar Marokko vertrekken en daar voor een karig inkomen hard moeten sappelen om hun berichten bij elkaar te sprokkelen. Of die moeten knokken met de Marokkaanse autoriteiten om een accreditatie als journalist te krijgen. En als ze die na twee jaar nog niet hebben, blijkt dat ze van de ene op de andere dag nog Marokko uitgezet kunnen worden ook.
Of het zijn de correspondenten in Madrid of Parijs, die Marokko er 'even' bij doen, grotendeels door hetzelfde te doen wat ik doe: internet bijhouden (maar dan alleen Franstalig), en af en toe een keer naar Marokko wippen.
Mijn tweede bezwaar tegen dit correspondentenbeleid is dat het meestal mensen zijn die geen Arabisch beheersen. Verder zijn het veelal zeer bekwame en gedreven journalisten, met velen heb ik een vriendschappelijke band opgebouwd, maar ze missen een groot deel van de informatie over wat er in Marokko gebeurt omdat ze die bronnen niet lezen die ik wel lees, en omdat ze niet zomaar een praatje kunnen maken met de gewone man of vrouw in de straat.

Dus, wil je meer informatie dan ik kan doorgeven: duik er zelf in! Arabisch is te leren, het kost je wel zeker anderhalf tot twee jaar.
Wil je schrijven over Marokko en wil je iets vragen of checken: mail me. Meerdere journalisten doen het.
Wil je kritiek uiten over mijn verslaglegging: mrehba bi‑k (welkom), maar wel opbouwend graag, en gestoeld op feiten.


PS: Een zeer kundig en gerespecteerd Nederlands journalist kwam naar Rabat en ik heb hem uitgebreid gesproken. Hij schreef een prachtig stuk voor een gerespecteerd Nederlands weekblad, dat hij mij eerst liet lezen. Ik had een aantal correcties en aanvullingen. Daar was hij zo blij mee dat hij voorstelde ook mijn naam onder het stuk te zetten. Gezien mijn positie als diplomaat in Marokko was dat geen goed idee, dus daarvoor heb ik bedankt.

vrijdag, juni 16, 2017

Gaat koning Mohammed VI ingrijpen? Hooggespannen verwachtingen

Politiek antropoloog Mazouz stelt dat de Marokkanen een interventie van de koning verwachten, teneinde de fouten te herstellen die na de 20 Februaribeweging (2011) zijn gemaakt.

Die interventie zou moeten inhouden:
  • Naar huis sturen van de regering El Othmani. De regering is op een vreemde manier tot stand gekomen en heeft getoond niet met de protesten om te kunnen gaan.
  • Er moet een nationale eenheidsregering komen voor 2 jaar.
  • Vervroegde verkiezingen houden.
  • Het functioneren van de politieke partijen moet worden herzien. De staat moet stoppen volledige contreole op de partijen uit te oefenen.
  • Een nieuwe nationale partijen dynamiek creëren.
  • Een grondwetswijziging doorvoeren.

De wil van de monarchie om te hervormen zal onvoldoende zijn als er geen werkelijk transparant contract (pact) is met de samenleving, gebaseerd op democratie en het openstaan voor nieuwe elites die in het verleden met uitsluiting zijn geconfronteerd.

Kortom, het is niet gering, wat Mazouz hier beschrijft. Het zijn overigens verwachtingen die niet terugkomen in de eisen van de Rif-beweging.
Dat men een interventie van de koning verwacht heb ik meer gehoord en gelezen, maar dan zijn de verwachtingen meer gericht op het kalmeren van de demonstranten en het terechtwijzen van de bestuurders die er een potje van hebben gemaakt.


Welke van de verwachtingen realistisch zijn is een vraag waar de toekomst het antwoord wellicht op zal brengen.

donderdag, juni 15, 2017

De grote afwezigen, een koning en een president in Marokko

Er is de afgelopen weken veel gebeurd in El Hoceima en omstreken.
Daar is op gereageerd door verschillende partijen. De Marokkaanse staat wordt vooral verweten de protesten alleen maar te zijn tegemoetgetreden vanuit een 'veiligheidsbenadering'. Met politie, ME en leger dus.

Er is ook kritiek dat een aantal cruciale functionarissen zich geheel afzijdig hebben gehouden.
Dit verwijt is gemaakt aan het adres van:
Premier El Othmani. Hij zou zich onvoldoende hebben laten zien, en geen regie-rol op zich hebben genomen, maar het hebben overgelaten aan minister van Binnenlansdse Zaken Laftit.
Minister Ramid voor mensenrechten. In het vorige kabinet nog minister van Jusititie. Ook van de regeringspartij PJD. De protesten en de reactie erop door de autoriteiten raken aan de mensenrechten en dus had hij zich ermee bezig moeten houden, vindt men.
Elias El Omari, secretaris generaal van oppositiepartij PAM, en gekozen voorzitter van de Regionale Raad Tanger-Tetouan-El Hoceima. Deze man heeft in deze situatie meerdere petten op. Hij is dus voorzitter van een gekozen orgaan, dat niet veel feitelijke macht heeft. En hij is de leider van de PAM, een oppositiepartij, maar ook omschreven als de ‘partij van de vriend van de koning’, want de partij is opgericht door de hieronder nader te noemen El Himma.

En veel mensen, ook commentatoren en analisten vragen zich af wanneer koning Mohammed VI zich in de kwestie zal mengen. Die is tot nu to ook stil gebleven. Men verwacht van hem een toespraak zoals hij deed op 9 maart 2011, waarin hij aangaf de signalen van de demonstranten gehoord te hebben, waarna hij aankondigde dat er een nieuwe grondwet zou komen.

Ik las een bericht dat de koning boos zou zijn op zijn adviseur (en goede vriend) Fouad Ali El Himma, omdat die de bedenker zou zijn van de benadering waarbij de leiders van de protesten in El Hoceima worden beschuldigd van separatisme (afscheiding van de Rif van Marokko).

De Franse president Macron, die op bezoek was in Rabat, heeft gezegd dat de koning ongerust is over de situatie in de Rif, dat hij de demonstraties als een ‘gewone zaak’ ziet, en dat ze binnen het kader van de grondwet plaatsvinden. De koning zou willen luisteren naar de eisen van de demonstranten. Macron verwacht dat op lange termijn aan de eisen tegemoet gekomen zal worden.
http://www.hespress.com/politique/354234.html




De berichtgeving in Marokko 15 juni

Nog maar eens wat kopregels vertaald.
Hespress:
Arsalan (woordvoerder Beweging Al Adl wa al Ihsan): de arrestaties en processen zijn olie op het vuur van de protesten in de Rif.

De mars in Rabat: dynamiek van de marginalisering in confrontatie met de geloofwaardigheid van het politieke systeem.

Democratie in het huidige Marokko: voorwaarden, tekortkomingen en voorstellen voor oplossingen.

Demonstranten bekritiseren de vonnissen tegen de activisten uit El Hoceima en Deriouche.

De afwezigheid van Ramid (min. Mensenrechten; jh) in het debat over de toestand in El Hoceima wekt discussie op.

Al Nahj (Al Nahj al Dimokratiy, meest linkse politieke partij; jh): de mars in Rabat is een klap voor de maffia van de makhzen (het ‘systeem’ dat de werkelijke macht in handen heeft in Marokko; jh)

Lakome:
Initiatief voor de Rif (groep oud-politici; jh): Er is geen sprake van een separatistische stroming, er is een gebrek aan vertrouwen, wij zullen Zefzafi en zijn kameraden bezoeken.

Bovenaan aanbevelingen Initiatief tot Oplossing Rif-crisis: vrijlating arrestanten, media moeten zich openstellen voor de activisten.

Journalistenvakbond: gearresteerde Rif-mediamensen worden voor zware aanklachten vervolgd, wij eisen hun onvoorwaardelijke vrijlating.

At-Tawhid wa-l-Islah (behorend tot PJD) roept op tot kalmte in de Rif t.g.v. religieuze feestdagen en eist vrijlating arrestanten.

Juristen: directie Oukacha gevangenis heeft de deuren niet geopend voor ons om de situatie van de arrestanten van de Rif-beweging te controleren.

De PAM (oppositiepartij, ook omschreven als ‘dicht bij het paleis’; jh) omschrijft de vonnissen tegen de arrestanten van de Rif-beweging als zwaar en de eisen van de bewoners als gerechtvaardigd en terecht.

Politie treedt op met geweld tegen demonstranten te El Hoceima en verhindert protestmarsen met wapenstok.

Hoge autoriteiten wijzen het initiatief af van Youssoufi (oud premier, socialistische partij; jh), Benkirane (oud premier PJD islamitische partij, regeringspartij) en El Alaoui (oud SG van de PPS, regeringspartij) om de Rif-beweging te kalmeren en de arrestanten vrij te krijgen.

Zefzafi: de blokkade (eenzame opsluiting? Jh) heeft me niet klein gekregen. Jelloul: mijn strijd vanuit de gevangenis is een strijd voor waardigheid (karâma-dignity).

Advocaat Bouchtaoui: de zware straffen voor de leden van de volksbeweging doen ons denken aan de processen een veroordelingen uit de jaren van lood (tijdens Hassan II; jh).

Na hun isolatie: arrestanten van de Rif-beweging beginnen hongerstaking en Zefzafi mag geen contact met zijn familie of de andere arrestanten.



dinsdag, juni 13, 2017

Na de grote demonstratie in Rabat op 11 juni 2017

Afgelopen zondag, 11 juni, vond in Rabat een grote demonstratie plaats ter ondersteuning van de protestbeweging in de Rif in Noord Marokko.
Ik heb gisteren op de website NieuwWij al een stukje geschreven naar aanleiding van die demonstratie. (En twee weken geleden schreef ik al een soort explainer op diezelfde website over de situatie in de Rif).

Vandaag las ik een stuk van een andere analist die ook een aantal boodschappen of signalen destilleert uit de protestmars in Rabat. Het betreft Abderrahim Manar Slimi, van het Atlantisch Centrum voor Strategische Studies en Veiligheidsanalyse. Ook hij komt (toevallig?) met zes boodschappen/signalen die enige overlap vertonen met de analyse die ik op NieuwWij beschreef.
Slimi noemt de volgende boodschappen:
1. De Beweging Al Adl wa al Ihsan is de krachtigste beweging in Marokko als het gaat om mensen de straat op krijgen.
2. Marokko betaalt nu de prijs voor zeven maanden partijpolitiek geharrewar bij de vorming van de nieuwe regering.
3. Marokko betaalt nu de prijs voor 5 jaar politieke strijd tussen de regering Benkirane en de oppositie. Wat er nu gebeurt is het resultaat van het slechte presteren van de regering en van de oppositiepartijen.
4. De protestbeweging die nu ontstaat zou wel eens gevaarlijker kunnen zijn dan de 20-Februari beweging in 2011. De sociaal-economische eisen van de huidige beweging zijn nog betrekkelijk eenvoudig in te willigen, maar als het een politieke beweging wordt kan het heel makkelijk ontvankelijk worden voor een binnenlandse of buitenlandse doorbraak.
5. Als de staat tussenpersonen als vakbonden en politieke partijen om zeep helpt, komt de staat zelf oog in oog te staan met de mensen op straat. De gekozen vertegenwoordigers blijken de protesterende bewoners niet te vertegenwoordigen. Er zouden in de protesterende regio’s nieuwe verkiezingen moeten worden gehouden zodat er personen worden gekozen die wel representatief zijn.
6. Het Marokko van 2017 is niet het Marokko van 2011. Marokko is nu een regionale machtsfactor (in Afrika; jh) geworden. De staat moet nu interne sociaal-economische problemen oplossen anders zullen die de regionale rol van Marokko kunnen verzwakken.

Ik hecht eraan dit soort berichten door te geven in Nederland want er is in Nederland een grote betrokkenheid bij de protesten in de Rif, maar door die grote betrokkenheid is er weinig emotionele afstand om de zaken in breder perspectief te bekijken. Voeg daar nog bij dat de meeste Marokkaanse Nederlanders de berichtgeving in Marokko maar in zeer beperkte mate kunnen volgen omdat velen geen Arabisch en geen Frans kunnen lezen. Men leest dan alleen verslagen van gebeurtenissen maar geen analyses van de achtergronden. Ik hoop via dit kanaal daar wat aan toe te voegen.
Volg mij ook op Twitter want daar stuur ik ook dagelijks berichten rond uit de Marokkaanse media, en met name van de websites Hespress, Lakome in het Arabisch en Telquel, Le Desk, Huffington Post Maghreb (Frans).

Bron: http://www.hespress.com/orbites/353921.html


vrijdag, juni 09, 2017

Leider islamitische beweging Al Adl wa al Ihsan spreekt zich uit over onrust in Marokko

Mohammed Abbadi is de leider van de islamitische beweging Al Adl wa Al Ihsan (Gerechtigheid en Weldoening). De beweging is groot geworden onder Sheikh Yassine, die in 2012 overleed en door Abbadi is opgevolgd. In 2011 werkte de beweging samen met de 20 februari beweging in de protesten die in het hele land plaatsvonden. Abbadi komt zelf uit El Hoceima.
Hespress citeerde uit een video-interview met Abbadi op de website van de Al Adl beweging. Ik heb weer wat uitspraken van Abbadi uit het artikel van Hespress geselecteerd. Het geeft m.i. een goede samenvatting van zijn ideeën over de huidige situatie in Marokko. Het is wederom een illustratie dat in het huidige Marokko veel gezegd en geschreven mag en kan worden.



Abbadi heeft scherpe kritiek op het huidige beleid m.b.t. de protesten. “We zitten op de krater van een vulkaan”.
 Oorzaak van de situatie: macht bij één persoon en monopoliseren van de rijkdom (bodemschatten etc.).
Stabiliteit is alleen mogelijk met rechtvaardigheid en rechtvaardigheid is de basis van de macht. Druk uitoefenen moet wel leiden tot een explosie.
Marokko wordt nog geregeerd door een autocratisch/despotisch regime dat alle macht in één hand heeft verzameld.
Er is onrecht en tirannie/despotisme in alle aspecten van het leven.
Alle grote economische projecten zijn ingenomen door het regime en dat wil niet dat iemand ermee kan concurreren.
Mensenrechten staan onder druk: de pers is gebreideld, organisaties mogen slechts binnen een bepaalde bandbreedte opereren, demonstraties worden onderdrukt.
Als je macht en de rijkdom samenvoegt krijg je een rampzalige toestand. Als je aan despotisme het bezit van de rijkdom toevoegt leidt dat tot vernieling van de samenleving.
Democratie is in ons land alleen een buitenkant voor de buitenwereld. De grondwet van 2011 heeft tot geen enkele verandering geleid want de nieuwe grondwet kwam niet voort uit politieke wil, maar alleen om de eisen van de 20 februaribeweging te omzeilen.
Over de Rif (Abbadi komt zelf uit El Hoceima; jh): het gebied is door het migratiebeleid ontvolkt, drugseconomie is gedoogd, de Rif is sterker gemarginaliseerd dan andere regio’s en dat beleid was opzettelijk.
De protesten zullen zich verder uitbreiden over Marokko.


Bron: http://www.hespress.com/orbites/353062.html